کد خبر: 51035

تاریخ انتشار: ژوئن 12, 2020

بهمن‌بیگی و اتهام آسیمیلاسیون فرهنگی قشقایی

در قشقایی شاهد هستیم که مخالفان بهمن‌بیگی وی را متهم به آسیمیله‌ی فرهنگی در قشقایی می کنند و دلیل مدعای آنها هم اصل چار “هری‌ترومن” رئیس جمهور وقت آمریکا و تٲسیس مدارس عشایریست. اصل چهار برنامه‌ی مدون و جامعی بود که در زمان ریاست جمهوری ترومن برای جلوگیری از نفوذ کمونیسم در کشورهای جهان سوم […]

در قشقایی شاهد هستیم که مخالفان بهمن‌بیگی وی را متهم به آسیمیله‌ی فرهنگی در قشقایی می کنند و دلیل مدعای آنها هم اصل چار “هری‌ترومن” رئیس جمهور وقت آمریکا و تٲسیس مدارس عشایریست.
اصل چهار برنامه‌ی مدون و جامعی بود که در زمان ریاست جمهوری ترومن برای جلوگیری از نفوذ کمونیسم در کشورهای جهان سوم اجرا شد و شامل برنامه های آموزشی،بهداشتی،کشاورزی و اجتماعی بود.
همسایگی شوروی،وجود منابع سرشار نفت و گاز و همچنین تلسط بر آبراه استراتژیک خلیج فارس از ایران کشوری حائز اهمیت سیاسی و نظامی و مطمح نظر قدرتهای روز دنیا ساخته بود.
آمریکا در تلاش بود از تبدیل ایران به عنوان پایگاهی برای شوروی جلوگیری کند و هژمونی سیاسی خود را در منطقه رسمیت بخشد، لذا گامهایی با اجرای اصل چهار برای رسیدن به این هدف مهم برداشت.
در آن دوره ایل قشقایی به خاطر داشتن قوشون نظامی آماده و رزمنده که توان رزمی خود را در جنگهای جهانی و در جنگهای داخلی با ارتش پهلوی به نمایش گذاشته بود،توجه قدرتهای خارجی را به خود جلب کرده و از نقاط مهم تمرکز آمریکا و بریتانیا بود.
رژیم پهلوی هم از وجود یک ایل منظم تحت نظر یک ایلخان مقتدر و دارای قوشون سواره نظام مسلح ، قبراق و مستقل که دست بالای خود را در جنگهای داخلی و در مبارزه با متجاوزان بیگانه نشان داده بود،در وحشت و عذاب بود و اجرای اصل چهار می توانست تا حدودی ساختار منظم ایل را به هم بزند.
لذا با رضایت رژیم پهلوی اجرای اصل چهار از قشقایی آغاز شد و یک دگرگونی اساسی در زندگی عشایر قشقایی بوجود آورد که عده ای این دگرگونی را آسمیله ی فرهنگی تعبیر می کنند و عده ای هم فرصت مغتنمی می شمارند که با اجرا و مدیریت فوق العاده بهمن‌بیگی باعث تحولات مثبت در زندگی مردم قشقایی شد.
اما بنظر نگارنده آنچه منتقدان از آن به عنوان آسیمیله‌ی فرهنگی قشقایی با مجریگری بهمن بیگی یاد می کنند چندان قرین به صواب و صحت نیست که مشروحا به ذکر دلایل خود می پردازم:
“قشقایی هم حق داشت که باسواد شود و باید باسواد می شد و برای سواددار شدن چاره‌ای نداشت جز اینکه زبان فارسی را بیاموزد و با آن بنویسد و بخواند و ترویج زبان فارسی در بین نسل دانش آموخته باعث نفوذ ویژگیهای ساختاری زبان فارسی در زبان ترکی قشقایی می‌شد و آن را تحت تاثیر قرار می داد و از لحاظ نظام واژگانی و ساختار نحوی و تلفظ مصوتها که عمده ترین شاخصه‌ی یک زبان هستند تغییراتی حاصل می شد و به مرور واژگان فارسی و بعضا اروپایی جای واژگان ترکی را می گرفت و این امری بدیهی بود و نیاز به طرح و برنامه نداشت.”
“البته باید به عوامل دیگر از جمله ارتباط قشقائیها با دیگر اقوام و ساکنان روستاها و شهرها با زبان فارسی ،خستگی بخش مهمی از ایل از زندگی کوچ نشینی و اتراق کردن در روستاها و حاشیه‌ی شهرها هم اشاره کرد که مزید بر علت بود و تاثیر عمده ای در این دگرگونی زبانی و فرهنگی داشت.”
پرسشی که متهم کنندگان بهمن‌بیگی به آسمیله کردن قشقایی باید جواب بدهند این است:
اگر اصل چار و بهمن‌بیگی نبود آیا قشقایی صاحب مدرسه و آموزش می شد یاخیر؟
اگر قشقایی بدون اصل چار و بهمن بیگی صاحب مدرسه و نظام آموزشی می شد(که در چند دهه هم پربعید بود)با زبان ترکی تدریس می شد یا فارسی و چه کسی متولی این مدارس می شد؟
مکتب‌خانه های قدیمی که در قشقایی و اکثرا در حیطه‌ی خانواده ی ایلخان و کلانتران رایج بود به زبان ترکی آموزش می داد یا فارسی؟
مسلم است که اگر بدون اجرای اصل چار و مدیریت بهمن بیگی بحث سوادآموزی در قشقایی براه می افتاد زبان تدریس فارسی بود نه ترکی و باز همان جریان آسمیله که مورد ادعای مخالفین بهمن بیگی است در قشقایی رخ می داد اما جامعه ی قشقایی از جامعه ایرانی عقب می افتاد و یک فاصله‌ی عمیق فرهنگی ایجاد می شد و قطعا امروز غبطه می خوردیم به حال دیگران که چرا از لحاظ علمی و آموزشی عقب مانده ایم و دچار خسران فرهنگی شده ایم.
یک پرسش دیگر که مخالفان بهمن بیگی لازمست به آن بپردازند این است که:
برای جلوگیری از بیشتر آسمیله شدن قشقایی چه طرح و برنامه ای دارند؟
و برای کودکان قشقایی که در جامعه عشایری و روستایی حتی رنگ مدرسه را هم ندیده اند و انگشتانشان با قلم بیگانه است چه فکری کرده اند؟
مدارس عشایری، فرهنگ قشقایی و تمام جوامع عشایری و روستایی ایران را ارتقا بخشید و نور دانش را در عمق جانها تاباند و از همین دانش آموختگان مکتب عشایری نویسندگان،شاعران وهنرمندانی برخاستند و فرهنگ، هنر و تاریخ شفاهی قشقایی را مکتوب و ماندگار کردند و این خود بهترین خدمت به فرهنگ و ادب قشقایی بود.
لذا در یک جمع بندی کلی می توان نتیجه گرفت آنچه در بحث آموزش عشایر در قشقایی اتفاق افتاد یک فرصت مغتنم بود و باعث ارتقا فرهنگی و علمی شد هرچند که زبان مادری ما را تحت تاثیر قرارداد اما چاره ای نبود و این اتفاقی بود که باید می افتاد چون در هر صورت تحصیل ما صرفا با زبان فارسی امکان پذیر بود و ربطی به شخص و زمان نداشت.
اگر آموزش عشایر نبود امروز فقط تعداد بیسوادانمان بیشتر بود و رابطه‌ی فرهنگ و هنر هم با دانش و سواد مشخص است.
امروز وقتی نامی از یک شاعر و یا راوی نسل گذشته به میان می آید افسوس می خوریم که اگر این شاعر از نعمت سواد بهره مند بود شعرهای ترکی بهتری می سرود و شعرهایش را مکتوب می کرد و یا فلان راوی تاریخی اگر سواد داشت اتفاقات تاریخی را که خود شاهد آن بوده، می نگاشت و امروز سند و مرجعی برای ما بود.
آسمیله شدن فرهنگ و زبان قشقایی با تصور مقتضیات تاریخی،جغرافیایی،سیاسی و اجتماعی امری بدیهیست و در گذر زمان اتفاق افتاده و همچنان جریان دارد و در دوره‌های مختلف شدت و ضعف داشته است.
در سیر این تغییرات و تحولات نباید عامل مهم عبور از “سنت به مدرنیته” و شتاب تحولات در جهان مدرن و پست مدرن را از نظر دور داشت.
زمینه ی تغییرات هرچه زودتر فراهم شود نتایج مطلوبتری بدنبال خواهد داشت و عوارض آن کمتر خواهدبود.
یادداشت؛ نعمت بهرامی

ارسال دیدگاه

سیاست

  • گچساران همچنان در شور انتخابات

    یادداشت؛شهاب الدین بهرامی تب و تاب انتخابات میان دوره ای مجلس یازدهم در گچساران با شدت بیشتری در حال اوج گرفتن است که جهت گیری ها و عکس العمل های داوطلبان ،از هم اکنون خبر…

  • مروری برانتخابات سمیرم

    یادداشت؛ انتخابات حوزه سمیرم پرهیجان ترین انتخابات در میان تمام حوزه های انتخاباتی دردور دوم بود ،باتوجه به حساسیت منطقه واقوام مختلف دراین شهرستان واطراف آن دراین بی انگیزگی مردم بخاطرمشکلات اقتصادی ولی دوکاندیدمحترم اقای…

  • پیام تبریک زهره فولادی وندا به دکتر سلیمی و مردم سمیرم

    خانم زهره فولادی وندا کاندیدای دور یازدهم مجلس در شهرستان گچساران با ارسال پیامی پیروزی دکتر سلیمی در انتخابات دور دوم مجلس شورای اسلامی و ورود مجدد وی به بهارستان را تبریک گفت. به نام…

  • کلید فتح سمیرم همچنان در دستان سلیمی

    سلیمی با پیروزی در دور دوم انتخابات مجلس شورای اسلامی برای بار دوم نماینده حوزه سمیرم شد. به گزارش میلاتی نیوز ، بنا بر اخبار واصله دکتر اصغر سلیمی با کسب حداکثر آرا در حوزه…

  • اعلام حمایت دکتر نواب قائدی از دکتر سلیمی

    دکتر نواب قائدی حمایت خود را از دکتر سلیمی اعلام داشت. به گزارش میلاتی نیوز ، دکتر نواب قائدی رئیس کمیسیون عمران،حمل و نقل و ترافیک شورای اسلامی شهر شیراز که از افراد صاحب نفوذ…

فرهنگی

  • جانی خان قشلاقی رحیمی بار سفر را بست

    یادداشتی در سوگ از دست دادن بزرگمردی از ایل .... انّا لله و انّا الیه راجعون چه تلخ بود این خبر! چه زود بود این سفر! چریک بیداردل قشقایی دنیا را پشت سرنهاد و به…

  • گفتگو با یک هنرمند ناشناخته

    مصاحبه گر ؛ضرغامی شاملو تاریخ ۱۳۹۹/۰۵/۲۰ سلام وعرض ادب درخدمت یکی ازهنرمندان عزیز کشور هستیم سرکار خانم مرجان ایمانی که درهنر نقاشی بسیار موفق هستند وآثارشان قابل تحسین. توجه شما را به این گفتگو جلب…

  • نتایج سه هفته رقابت بانوان برای کسب عنوان کارافرین برتر کشوری

    خانم عشرت بهمن نڗاد از استان فارس مقام اول را در رقابت های کارآفرینان برتر زنان کشوری کسب کرد. به گزارش میلاتی نیوز ،پس از سه هفته رای گیری از علاقه مندان به هنر صنایع…

  • ولایت پذیری درس بزرگ واقعه عاشورا

    یادداشت ؛علی محمد آقایی عصر ما عصری است که به خاطر حکومت طاغوت ها هزار سال است که عده ای از نور به ظلمات می روند.《والذین کفرو اولیاءُهم الطاغوتُ یُخرِجونَهُم مِنَ النورِ الی الظلمات 》…

  • فرخنده باش کتابی برای نوجوانان

    فرخنده باش نویسنده: فرخنده فرهادی انتشارات: بازتاب‌فرهنگ فرخنده فرهادی، نویسنده و شاعر جوان اهل شیراز است. وی دانش‌آموخته‌ی حسابداری‌‌ست و نخستین کتاب‌ش را تحت عنوانِ “فرخنده باش” در سال ۹۷ در شمارگان هزار نسخه و…